RADIO

DOS POR DOS

STATION: DZMM

ANCHORS: ANTHONY TABERNA AND GERRY BAJA

 

GERRY BAJA (GB):  Senator Chiz nasa linya. Senator Chiz.

SENATOR CHIZ ESCUDERO (CHIZ):  Gerry, Tunying magandang hapon sa ating listeners.  Magandahan hapon. Long time, no talk.

GB:  Oo saan ba kayo nagpupunta, Senator? At parang kayo ba ay umalis?

CHIZ:  Nandito lang naman ako; kayo lang naman ang hindi tumatawag. (laughs)

GB:  Ganoon ba? (laughs)

ANTHONY TABERNA (AT):  Totoo ba ‘yun?  Nakikita ko mga post ni Misis sa social media parang malalayo ‘yung pinupuntahan niya.

CHIZ:  Buti sana kung kasama ako pero hindi naman.

AT: Iwan pala. (laughs) Kapagka kayo bibiyahe kailangan – just for our information – pagka ang senador ay bibiyahe, kanino po kayo nagpapaalam?

CHIZ:  Kung may session, kailangan magpaalam sa Senate President.  Kung walang session, hindi kailangan magpaalam sa Senate President lalung-lalo na kung pribadong pasaporte ang gamit mo, wala kang gagastusing pondo ng gobyerno o ng Senado, at hindi mo rin gagamitin anumang diplomatic privileges na meron ka.

GB:  Paalam, hindi ho ‘yung inform lang?

CHIZ:  Lahat naman kasi ng biyahe ng mga senador halos paalam na rin kasi ang assumption kasi Gerry, Tunying, matatanda na kami at alam na namin ‘yung ginagawa naming. Alam na namin ang pagkaiba ng tama at mali.  Hindi rin naman parang pagsasabihan ka pa kung may mali ka bang ginawa, ‘di panagutan mo.

GB:  Kaya ho namin naitanong ‘yan dahil dito sa Executive naghihigpit ho ang Pangulo. Itong mga nakaraang (araw), nasita sa biyahe, may approval pa pala galing sa –

AT: – Office of the President.  Lahat ng biyahe may approval ng Office of the President pero noong sinibak, ang sabi, ‘ikaw lakwatsa ka ng lakwatsa’.  Sa Senado po ba meron ba kayong limit ng pagbibiyahe?

CHIZ:  Wala po pero sa totoo lang kakaunti lang din naman ‘yung nagbibiyahe sa dami ng trabaho maliban na lamang kung mga interparliamentary meetings sa abroad.  Pero usually, tini-take into consideration namin sa Kongreso na ‘yung mga recess, tutugma dun sa mga IPU, mga iba’t ibang international parliamentary organizations.  Hindi po namin kailangan ng pahintulot ng pangulo dahil separate branch naman ang Kongreso.  Kanya-kanya ‘yan. Kumbaga, ang Korte Suprema bahala naman sila doon. Ang Kongreso bahala naman kami rito at ang Executive nasa ilalim ni Pangulong Duterte.

GB:  So bukod po sa – ito marami kaming issue na itatanong sa inyo Senator.

CHIZ:  Opo.

GB: – Nagkaroon na ho ng sagutan sina Senate President Koko Pimentel at Senator Antonio Trillanes at gusto ho kasi ni Senator Trillanes na mag imbestiga ang Senado at alamin yung mga bank accounts ni Pangulong Rodrigo Duterte at ni Mayor Sarah Duterte.  Mukhang may salita si Senate President Koko Pimentel na parang hindi na dapat ‘yun sa Senado. Pero ang sabi ho ni Senator Trillanes0, “Aba, bakit naman!” Naghahamon nga ang Pangulo at sa katunayan, sa committee ni Senator Chiz. Itinuro kayo.

AT:  Itinuro. Nginuso kayo.

GB:  ‘Yung committee ho ninyo ang mag-iimbestiga nito?

CHIZ:  Alam niyo, ang payapa-payapa ng buhay ko; idadamay nila sa ganyan (laughs) Hindi, seryoo, bawat resolusyon sa Senado pwedeng pangalanan ang komite na gusto niya ng may author na mag imbestiga pero sa dulo desisyon ‘yan ng Rules Committee at ng plenaryo kung kaninong komite ito mare-refer.  Kung sa akin ma-refer ‘yan, kung sa akin na-refer ‘yan sa Committee on Banks, may polisiya ako Gerry at Tunying, sa Committee on Banks – sa lahat, pati Committee on Education – sa bawat resolusyong inihain sa aking komite ay ihi-hearing ko. Zero backlog kasi ako sa lahat ng committee ko ever since unang termino ko sa Senado.  So, diringgin ko ‘yun.

Ang problema lang kung ito’y patungkol sa bank accounts bagamat diringgin ko e tatama kami sa solid na pader at ang tawag sa pader na ‘yan ay Bank Secrecy Law.  Iyan ang naging karanasan ko sa kaso or imbestigasyong ginagawa namin kay dating COMELEC Chairman (Andres) Bautista na, maliban na lamang kung magbibigay siya ng waiver, hindi namin kayang buksan.  ‘Yan ang dahilan kung bakit bilang chairman ng Committee on Banks, meron din po kaming committee report na nagsasabing dapat palitan na at i-repeal ang Bank Secrecy Law.

AT:  Pero hangga’t –

CHIZ: – Dahil hangga’t hindi nare-repeal, karapatan ng sinuman na gamitin ‘yun, insosente man o may sala ka. Mahirap naman sabihin na porket kini-claim ‘yun, may kasalanan na o may tinatago ka.

AT:  Hindi ho ba uubra kung gamitin ng Senado ang kanyang, sabi nga ng mga matatanda, subpoena powers?

CHIZ: Hindi po ‘yun tatalab sa Bank Secrecy Law dahil ang palutuntunan ng Bank Secrecy Law (Republic Act 1405), ang pwede lamang ang maging exemption ay kapagka may utos ang husgado o korte o kapagka sa isang impeachment proceedings ay ni-require ng Senado o ng Kongreso.

GB: Ayun.

CHIZ: ‘Pag ganoon, walang sitwasyon hindi maaring buksan ‘yun maliban na lang may court order.  ‘Yung amendment namin sa Bank Secrecy Law, sinasama namin sa exemption meron pa rin Bank Secrecy pero bilang exception na ‘yung subpoena powers ng Kongreso, ng BIR (Bureau of Internal Revenue) at ng AMLC (Anti-Money Laundering Council).

GB:  Nasaan na ho ‘yun?

CHIZ:  Kung may kailangang talagang tingnan, nire-report out na po namin ito sa plenary, itong buwan na ito.  Naka-summarize ang committee report tungkol dun.

GB:  Para maalis na ‘yung pader, ‘yung humahadlang na ‘yan.  Lalo na ho siguro, ‘di ho ba pwedeng basta’t ,‘pag kasi ang maging kwestiyon diyan – lalo na sa mga pribadong indibidwalm hindi ho kaya – pwede kayang kapag opisyal ng gobyerno, dapat walang Bank Secrecy Law, Senator Chiz?  Para bahagi ng kampanya ng pamahalaan against corruption.

CHIZ:  Ang isang panuntunan din namin sa panukalang batas ay lahat ng government official required na mag submit ng SALN ay may waiver na sa secrecy of bank deposit kasama ng pagpirma niya sa kanyang SALN.

AT: Nakalagay na ngayon ‘yan.

CHIZ: Para kung opisyal ka, waiver ka na kaagad automatic pero ‘yun pabor lamang sa Ombudsman.  Ito waiver na ngayon ‘yun para doon sa ahensiyang nabanggit ko, BIR kung may kasong tax evation, Kongreso kung may imbestigasyon at korte siyempre (inaudible) kung may impeachment o kaso sa husgado dinadagdag lamang namin.  Pero kung ang takot lang  Ka Gerry, Tunying ay (inaudible) sa pagkakaalam ko huling pinagaralan namin dalawang bansa na lang na may Bank Secrecy Law, tayo at isang bansa sa Africa.

GB: Susmaryosep naman.

AT: Alisin na ‘yung Bank Secrecy Law na ‘yan.

CHIZ: ‘Yung ibang bansa (inaudible), wala naman kabigat na Bank Secrecy Law, bakit marami naman nagdedeposito sa kanila.  Mahirap naman talagang magtago ng pera sa ilalim ng kama.  Baka mamaya paggising mo kalahati na lang ‘yun.

GB: At saka nabubulok. Napanood ko sa palabas sa Netflix na ‘El Chapo’ (Narco) at saka doon sa –

CHIZ: Oo, ‘yung binabalot ng plastic tapos binabaon

AT: ‘Yung pelikula ni Tom Cruise (American Made).

GB: Hindi si Escobar

AT: Si Pablo Escobar mismo?

GB: ‘Yung iba, Senator, ang ginagawa dinadala sa abroad ‘yung pera.

CHIZ: Well, ang huling bansa dun sa nagnakaw ng pera ay ang Amerika, so siguraduhin mong dadalhin mo sa isang bansa na hindi ganoon kalakas ang Anti-Money Laundring na batas nila at ‘yung Anti-Racketeering Law nila ‘yung tinatawag na “recall” ng Amerika, partikular siguraduhin nila na walang ganoon pero sa ngayon hindi ko naman pinapayuhan ‘yung gusto magtago pero Amerika ang lugar ng taguan ng pera kung saka-sakali.

AT: Teka muna, hindi ba nababangit lagi pagka mga nobela ni John Grisham ‘yung Cayman Islands?

GB: Nasaan ba ‘yung island?

AT: Napunta na ba kayo doon, Senador?

CHIZ: Hindi pa po at wala din akong account doon. Inunahan na kita, Tunying.  Narinig ko na ‘yan pero sa pagkakaalam ko wala silang Bank Secrecy Law pero ‘yung paraan ng pagtatago doon ay sa pamamagitan ng mga korporasyon pero hindi ganoon kahigpit ang pag porma at pagtayo ng mga kumpanya hindi tulad dito sa ating bansa.

AT: So, ang binabangit po ninyo na dalawang bansa Pilipinas at isang lugar sa Africa. Ang sinasabi ninyo ang Bank Secrecy na lamang, para sa dalawang bansa ngayon ang proposal po ba ninyo ay walang Bank Secrecy Law sa lahat ng mga tao o sa lahat ng opisyal ng gobyerno?

CHIZ: Ang itatawg na po namin bilang best practices sa ibang bansa hindi lamang  sa (inaudible) Bank Disclosure Act, ibig sabihin ito yung mga pamamaraan para ma-disclose ito  hindi na natin kailangan sabihin bawal mag disclose dito kung baga binaliktad mo at pinaluwang mo tulad ng sa ibang bansa na hindi lamang limitado sa impeachment  at court order.

CHIZ: ‘Yon, so lalaki ang tsansa na mabulatlat – mabuklat – kung baga obligado kang i-disclose o isa publiko kung kaillangan

GB: Transparency, ano?

CHIZ: At ito pa ang isang example, alam mo Tunying, kaya ‘yung Amerika ayaw mag-issue ng $500 bill kaya ayaw nila mag issue ng $1,000 bill dahil ‘yung mga nagtatago ng yaman ‘yung mga ninakaw na pera drug lord man o sino man mas mahirapan itago dahil sobrang dami.

GB: Oo nga

CHIZ: Kaya hanggang ngayon kahit ang tagal tagal na tatanda na ng currencies nila ayaw pa din nila mag-issue ng tig-iisang libo para mas mahirap itago ika nga isang buong container ‘yon kung $1-B itatago mo.

AT: Akala ko naman ay reklamo ng Seiko wallet ‘yun dahil masyadong makapal.

GB: Sa tantsa ninyo, Senator, mga kailan maisasabatas ‘yan?

CHIZ: Hindi ko pa alam ‘yung opinyon ng mga kasamahan tungkol doon at hindi ko alam kung may counterpart ‘yan sa House. Sisikapin ko palagi na maipasa ‘yan sa loob ng huling termino ko bilang miyembro (poor reception) at huling taon dito sa Senado.

AT: Nakakapanlumo lang pagka nakakarinig tayo ng mga Senador na matindi ang banatan.   Halimabawa ito ang sabi pala ni Sen. Trillanes e ganito senator Pimentel  even a senate president has no power to dis-allow its referral masyado naman siyang ni-nerbyos agad para sa amo niya ang tindi ano?

GB: Ganon nga ho ba? Wala bang power ang Senate President?

CHIZ: Ang pag-refer po ng mga bills sa komite ay ministerial in practice, ibig sabihin, as a matter of court nire-refer ‘yan. Nagkausap naman kami ni Senate President (Koko) Pimentel kanina wala naman siyang balak harangin ‘yan ‘yung pag-refer. Pero pagpasa mo sa komite, syempre, ayaw ko muna pangunahan, Gerry at Tunying, “ito gagawin ko, ito gagawin ko” dahil hindi pa naman na rerefer sa akin, ang pag-refer ay ire-recommend sa Committee on Rules at pagbobotohan ng plenaryo yan.

GB: Pero sa ngayon palang ang sinasabi ninyo ay kung ang paguusapan ay bank accounts gaya ng binabangit..

AT: Walang patutunguhan, tama po ba iyon walang patutunguhan kung walang waiver na ilalabas yung mga inaakusahan na may mga ganitong bank accounts?

CHIZ: Opo, kahit tanungin namin yung AMLC nasa batas din kasi ng AMLC, Ka Tunying, na hindi nila pwede i-divulge ano mang nakita nila dahil paglabag sa batas ‘yon at may kulong naman ‘yon, sa parte ng mga opisyal ng AMLC kapag ginawa nila ‘yan. Ang rason sa likod ng batas, baka kasi gamitin sa politika laban sa oposisyon o laban sa kung sino man na iimbistigahan ng AMLC at hindi ilalabs ng AMLC lahat ng makikita nila laban sa iyo. So, ipinagbawal yon ng mga naunang Kongreso noong pinasa ang AMLC Law.

GB:  Ayon, o sige, kaya titingnan natin kung ano mga magiging  development diyan. Lipat tayo sa isa pa, Senator Chiz.

AT: Marami kaming topic dito.

GB: Nabasa ko nitong nakaraan mayroon kayo binanggit na may discrepancy sa resulta ng eleksyon nitong nakaraan dahil sa hindi nag tutugma ‘yung mga laman ng SD card.

AT: At may testigo ka pa pala.

GB: Mirror-image ‘yung back-up tsaka ‘yung mismong ginagamit.

CHIZ: Mayroon ako nakuhang dokumento at (inaudible) testigong nagbigay sa akin. Ewan ko lang kung tetestigo pa rin siya kung pumutok talaga. Pero may nagpapakitang ‘yung lumabas na bilang ng boto sa backup SD card hindi pareho doon sa boto sa main card.  Hindi ko sinasabing may dayaan sa eleksyon  pero meron akong lugar na hindi siya nag tutugma so tinanong ko ang COMELEC noong unang hearing namin sa oversight committee.  May record ba kayo kung anong card ang ginamit na basehan sa pagbibilang back-up card o main card?  Ayon sa kanila, ang problema wala silang record nun, hindi nila alam kung back-up card o main card ang ginamit  sa pagpapadala ng resulta, basta ang alam nila ang makina nagpadala raw ng resulta.  Hindi ako handang sabihing may dayaan o may pagkakaiba sa resulta ng eleksyon  hangga’t hindi ko nakikita. Hiniling ko sa kanilang ibigay sa akin ‘yun, pero back-up card ba ang ginamit nung nakaraang eleksyon na naging basehan nila sa pagbibilang.

GB: Dun sa nakita ninyong hindi magkapareho, gaano ang difference, Senator?

CHIZ: ‘Yung nasa back-up card de kahon, ibig sabihin, ang may boto lang isang kandidato sa kada posisyon Let’s say out of 1,200 or 2,000 votes sa isang presinto, ang boto ay single digit lang para sa isa o dalawang kandidato at hindi pang langpas sa dalawang porsyento ng boto at pare-pareho.

AT: Parang may pattern, ganoon?

CHIZ: Parang kumbaga sa programming ba, ‘yun ‘yung default?

AT: Oo, ‘yun ‘yung default system.

CHIZ: Pero hindi siya enough para mapanalo mo ‘yung isang kandito kasi ang layo nga ng boto. Siguro aktwal na boto 2,000, ‘pag tinotal mo ‘yung boto nya dun sa back-up siguro wala pang 100.

AT: Ganoon?

CHIZ: So, hindi siya makaka pag-adjust o makakadaya, maliban na lang kung may magaling at matalino at ginamit ‘yun sa balwarte ng kandidato.

GB: ‘Yun na.

CHIZ: Bawas lang dun sa –

GB: Pampatalo sa isang malakas na kandidato.

AT: Para hindi makalampas nun sa ilang percent?

CHIZ: Para hindi ka magulpi pero hindi naman kayang gawin sa lahat ng presinto doon sa balwarte nya, napaka-kumplikado na nung programa (inaudible) dahil sa talino ng mga computer ngayon at marahil kaya na rin gawin ‘yun ng hindi sila mahihirapan.

AT: Gaano po karami itong SD cards na initially ay nakita ninyo o napasakamay ninyo ng inyong testigo?

CHIZ: Tatlong bayan ang meron lamang ako, ibibigay ko nga rin sa COMELEC ‘yun para mapag-aralan pero hinhiling ko sa kanila ibigay sa akin lahat ng backup card at alamin din nila kung ilang back-up card ang ginamit sa pag-transmit  bagama’t walang record ‘yung computer nasa minutes ‘yun ng bawat BOI o board of election inspector.

GB: Dapat.

CHIZ: ‘Yung card, ‘di umubra ganito may proseso kasi ‘yun pwede sabihin na back-up card ‘yung ginamit naming, ang testigo sa paglipat ng back up card sa main card tapos pipirma sila. Dapat isa-isahin nila ‘yun para malaman natin.

AT: Kailan po haharap ‘yung testigo ninyo kung sakaling may susunod pang hearing diyan ito po ba ‘yung congressional oversight committee?

CHIZ: Opo. Binubuo ito ng mga miyembro Kamara at Senado ang counterpart ko ay Rep. Sherwin ng CIBAC Party-list.  Opo ang setting namin was three weeks from last week, so sa sususnod na dalawang linggo Gerry,  Tunying. May limitasyon lang kami dito kasi, daming limitasyon, sa pending case ng SET (Senate Electoral Tribunal) si Vice President (Leni) Robredo at Senator (Bongbong) Marcos at si Senator (Leila) de Lima at Chairman (Francis) Tolentino, may mga balota, may mga record na nasa jurisdiction na ng PET (Presidential Electoral Tribunal) at SET at para makuha naming ‘yun datos kailangan pa naming ipaalam sa kanila at payagang ma access ‘yun dahil ginagamit yun sa kasalukuyang kaso sa SET at sa PET.

GB: ‘Yun po sana ang itatanong ko Senator Chiz, ‘yung imbestigasyon na ‘to kung matututloy at kung makukuha niyo ‘yung mga back-up cards na ‘yun ano ang epekto sa kaso nun dalawa na binanggit nyo?

CHIZ: Winarningan ko na ‘yung mga resource person namin, ‘di ko papayagan magamit ‘yung oversight committee ng sinumang kampo. Kasi mamaya gamitin lang nila ‘yun para gawing ebidensya at ipagsigawang may daya, may daya, may daya.  Hindi ko po papayagang mangyari ‘yun na may papaboran (inaudible) sa dalawang kaso na ito. Buong ingat naming ipupursige itong pagdinig ng oversight committee tungkol sa automated election po.

AT: Senator Chiz, maraming salamat po sa inyo sa uulitin po. Hindi nyo pa kami na-miss?

CHIZ: Na miss din kahit papano. Not in that way. (laughs)

AT: Ano ba wala ba tayo diyan? Wala pa ba kasunod sila kambal?

GB: Nabanggit nga last term niyo na Senator, kayo ay retiring senator pero napakabata.

AT: May pension ba ‘yan kapag nag retire kang pulitiko?

CHIZ: Actually, ‘di ko pa alam ngayon ko pa lang malalaman ko pa lang pag natapos ang term ko sa Senado labing dalalawang taon ‘yun pati sa Kamara so 21 years, ewan ko kung may pension na yun aalamin ko pa lang.

GB: Wala siguro kung kayo’y tatakbo uli sa ibang posisyon.

CHIZ: Oo kung meron man pero ‘yun ay dahil myembro ka ng Kongreso. Noong panahon kasi ng Tatay ko, ang natangap niya plake. Naka-three terms siya wala akong alam na natanggap niya na ibang dagdag dun.

AT: Tatakbo daw katong gobernador ng Sorsogon? Ito, may nag-text sa akin taga-Sorsogon.

CHIZ: Buti pa sila alam nila; ako di pa ko nagde-decide.

AT: ‘Yung tanong ko kanina.

CHIZ: Wala pa po akong (inaudible) pag balik sa pinagalingan ko bago ako pumasok sa larangan ng pulitika, pagtuturo sa University of the Philippines.

AT: Hindi, huli na lang pramis, ‘yung tanong ko kanina hindi na ba masusundan ‘yung kambal?

CHIZ: Sa ngayon nagpapraktis pa kami, Tunying. Praktis praktis muna.

AT: Ayaw mo pa kasing sundin ‘yung tinuro ni RPT.

CHIZ: Ayoko baka ibang turo ‘yun.

AT: Salamat, Senator Chiz, magandang gabi ho at sa uulitin.

CHIZ: Gerry, Tunying maraming salamat.  Magandang gabi sa ating listeners.